Dọn nhà cuối năm: thứ tự làm cho đỡ mệt và mấy chỗ hay bỏ sót
Dọn nhà cuối năm là việc gần như nhà nào cũng làm, và cũng là việc gần như nhà nào cũng làm mệt hơn mức cần thiết. Lý do phần lớn nằm ở thứ tự: người ta bắt đầu từ chỗ dễ thấy nhất, rồi phải làm lại vì bụi từ chỗ khác rơi xuống. Bài này bàn về thứ tự, và về mấy chỗ hay bỏ sót.
Nguyên tắc: từ trên xuống, từ trong ra
Bụi rơi xuống, nước chảy xuống. Nên thứ tự đúng trong mỗi phòng là: trần và đèn → tủ cao và kệ → tường và cửa → mặt bàn và đồ bày → sàn.
Và trong cả nhà: dọn phòng trong trước, phòng gần cửa sau — để bụi và đồ thừa đi theo một chiều ra ngoài chứ không mang ngược vào.
Làm đúng thứ tự này tiết kiệm được ít nhất một lượt lau sàn, và đó là phần mệt nhất.
Chia làm ba buổi thay vì một ngày
Dọn cả nhà trong một ngày là cách nhanh nhất để kiệt sức rồi bỏ dở. Cách chia dùng được:
Buổi một — bỏ bớt. Chưa lau chùi gì cả, chỉ đi một vòng và lấy ra những thứ không dùng nữa. Đây là buổi quan trọng nhất, vì mọi thứ bạn bỏ đi là thứ không phải lau và không phải cất.
Buổi hai — lau dọn theo thứ tự trên.
Buổi ba — sắp xếp lại và mua bổ sung nếu cần.
Chia như vậy thì mỗi buổi hai ba tiếng là xong, và bạn thấy tiến triển rõ sau mỗi buổi.
Buổi bỏ bớt: bốn câu hỏi
Cầm một món lên và hỏi: một năm qua có dùng không; nó còn hoạt động không; nếu cần thì mượn hoặc mua lại có dễ không; và mình đang giữ nó vì cần hay vì ngại bỏ.
Mấy nhóm hay tồn đọng mà bỏ đi không tiếc: dây sạc của thiết bị đã bỏ; hộp đựng rỗng giữ để phòng khi cần; thuốc và mỹ phẩm quá hạn; pin cũ; đồ nhựa dùng một lần tích trong ngăn kéo; và quần áo đã hai mùa không mặc.
Với đồ điện hỏng và pin cũ, đừng bỏ chung rác sinh hoạt — nhiều nơi có điểm thu gom riêng, và đây là việc đáng tra trước khi vứt.
Món nào phân vân thì bỏ vào một thùng riêng, ghi ngày, cất đi. Sau sáu tháng không mở tới thì bạn đã có câu trả lời.
Mấy chỗ hay bỏ sót
- Trên nóc tủ và nóc tủ lạnh — tầm mắt không thấy nên bụi tích rất dày.
- Cánh quạt trần và lưới quạt — bụi ở đây rơi xuống cả phòng mỗi lần bật.
- Lưới lọc điều hoà — ảnh hưởng trực tiếp tới không khí trong phòng và tới tiền điện.
- Gioăng cửa máy giặt và khay đựng bột giặt — ổ mốc rất phổ biến.
- Khay hứng nước sau tủ lạnh — nguồn mùi hay bị bỏ qua.
- Phía sau và bên dưới tủ kê sát tường — cũng là nơi hay phát hiện ẩm mốc sớm.
- Thoát sàn ít dùng — đổ nước xuống để bẫy nước không bị khô.
- Ngăn kéo bếp và khe giữa bếp với tủ.
- Đèn và chao đèn — lau xong thấy phòng sáng hơn hẳn mà không tốn gì.
Phần nên kiểm chứ không chỉ lau
Cuối năm là dịp tốt để kiểm mấy thứ mà bình thường không ai nhớ:
Ổ cắm và dây điện. Có ổ nào cháy xém, lỏng, hay nóng bất thường không. Có dây nào nứt vỏ không. Có chỗ nào đang cắm chồng nhiều tầng ổ nối không.
Bình chữa cháy nếu nhà có — còn hạn không, kim đồng hồ ở vùng nào, có bị chặn lối lấy không.
Lối thoát nạn. Cửa thoát, cầu thang, ban công — có bị đồ đạc chặn không. Nhà có chuồng cọp thì cửa mở thoát có mở được không và chìa để đâu.
Thiết bị dùng gas — dây dẫn còn tốt không, có mùi lạ không.
Tủ kệ cao — có neo vào tường chưa, nhất là nhà có trẻ nhỏ.
Mấy việc này mất tổng cộng nửa tiếng và chúng là phần có giá trị thật nhất của cả đợt dọn.
Đồ thờ và đồ có ý nghĩa
Phần này thì tuỳ nếp nhà, và người lớn trong gia đình là nguồn đáng tin hơn bất cứ hướng dẫn chung nào. Vài điều thực tế áp dụng được cho mọi nếp: dùng khăn riêng, không dùng chung với khăn lau nhà; sáp nến bám thì để nguội rồi cạo nhẹ bằng vật không sắc; đồ đồng ám khói thì lau dần, không chà mạnh một lần.
Còn phần nghi thức — làm vào lúc nào, ai làm, khấn gì — thì hỏi trong nhà.
Làm sao đỡ mệt
- Chuẩn bị đủ dụng cụ trước. Mất thời gian nhất là đi tìm khăn, tìm chổi, chạy ra mua nước lau giữa chừng.
- Mở cửa thông gió khi dùng hoá chất tẩy rửa, và không trộn các loại chất tẩy với nhau — đây là chuyện an toàn thật, vài kết hợp sinh khí độc.
- Đeo găng, và đeo khẩu trang khi dọn chỗ nhiều bụi hoặc nhiều mốc.
- Đứng dậy nghỉ và đừng bê nặng một mình. Chấn thương lưng khi dọn nhà cuối năm là chuyện rất hay xảy ra.
- Chia việc cho cả nhà, kể cả trẻ con với việc vừa sức. Nó nhanh hơn và cũng đỡ thành chuyện của một người.
Đừng để việc dọn kéo theo việc mua
Dọn xong người ta hay muốn mua đồ mới — hộp đựng, kệ, đồ trang trí. Một mẹo đơn giản: đợi một tuần rồi mới mua. Sau một tuần sống với căn nhà đã dọn, bạn sẽ biết mình thật sự thiếu gì, và danh sách thường ngắn hơn nhiều so với lúc vừa dọn xong.
Và đây cũng là lúc dễ bị thuyết phục mua vật phẩm cho năm mới. Cứ mua nếu bạn thích — chỉ nhớ rằng nhà vừa dọn gọn thì thêm món gì cũng nên cân, và mọi lời khuyên khiến bạn lo hơn lúc chưa hỏi đều đáng bước ra một nhịp.
Tóm lại
Từ trên xuống, từ trong ra, và chia ba buổi thay vì làm hết trong một ngày. Buổi đầu chỉ bỏ bớt — mọi thứ bỏ đi là thứ không phải lau và không phải cất.
Đừng quên nóc tủ, cánh quạt, lưới lọc điều hoà, gioăng máy giặt và thoát sàn ít dùng. Dành nửa tiếng kiểm ổ điện, lối thoát nạn và tủ kệ cao — đó là phần giá trị nhất. Và đợi một tuần rồi hãy mua gì đó.