Mùa của thị trường vật phẩm: khi nào khan, khi nào dễ mua
Thị trường vật phẩm có mùa rất rõ, và biết nhịp đó thì cả người mua lẫn người bán đều đỡ tốn. Người mua tránh được lúc khan và đắt; người bán tránh được cảnh đặt hàng muộn rồi không kịp. Bài này mô tả nhịp mùa trong năm và nói nên làm gì ở từng giai đoạn.
Cao điểm lớn nhất: cuối năm và Tết
Đây là mùa quyết định phần lớn doanh thu của ngành, và cũng là lúc mọi thứ căng nhất. Nhu cầu đến từ ba nguồn cùng lúc: quà biếu của doanh nghiệp và cá nhân, sắm cho nhà dịp dọn dẹp cuối năm, và nhu cầu cửa hàng chuẩn bị bán Tết.
Hệ quả thường thấy: hàng phổ biến khan dần từ khoảng giữa tháng Chạp, giá nhích lên, xưởng nhận đơn đặt riêng từ chối vì kín lịch, và vận chuyển chậm hơn.
Với người mua, điều đáng nhớ là hàng khan trước khi giá tăng — nghĩa là vấn đề đầu tiên bạn gặp không phải đắt hơn mà là không có mẫu mình muốn.
Mùa cưới
Nhu cầu quà cưới và trang sức tăng theo mùa cưới, vốn tập trung vào những tháng thời tiết thuận và tránh những tháng nhiều gia đình kiêng.
Ảnh hưởng của mùa này hẹp hơn mùa Tết — nó tác động mạnh vào nhóm trang sức, vòng đôi và quà tặng cặp, ít tác động tới đồ bài trí lớn.
Mùa khai trương
Nhiều cửa hàng và doanh nghiệp chọn khai trương vào đầu năm, sau Tết. Giai đoạn này kéo nhu cầu về nhóm đồ cho cửa hàng: tượng lớn, tranh, đồ để quầy.
Nhóm này thường là đơn giá trị cao và cần đặt trước, nên xưởng bắt đầu kín lịch từ trước Tết — tức là người cần hàng cho khai trương đầu năm phải đặt sớm hơn nhiều so với hình dung.
Những tháng thấp điểm
Giữa các cao điểm là những tháng thị trường trầm. Ở giai đoạn này, ba điều thường đúng:
- Dễ thương lượng hơn. Người bán rảnh và muốn giải phóng hàng nằm lâu.
- Hàng đa dạng hơn. Kho còn đủ mẫu, chưa bị vét như cận Tết.
- Đặt riêng dễ hơn. Xưởng còn lịch, thời gian làm ngắn hơn, và bạn được chăm kỹ hơn.
Với người mua không bị ràng buộc về thời điểm, đây là giai đoạn có lợi nhất.
Tháng Bảy âm và chuyện kiêng
Nhiều người kiêng mua sắm lớn trong tháng Bảy âm, nên thị trường thường chững lại. Đây là tập tục và mức độ tuân theo tuỳ gia đình.
Hệ quả thực tế cho người không kiêng: đây thường là lúc dễ thương lượng nhất trong năm, và xưởng cũng rảnh nhất. Nhiều người trong nghề nói thẳng điều này.
Còn nếu bạn hoặc gia đình có kiêng thì cứ theo nếp nhà — chỉ nhớ rằng những việc có rủi ro hoặc có thời hạn thì không nên hoãn vì lý do tháng.
Người mua nên mua lúc nào
Ba trường hợp, ba lời khuyên khác nhau:
Mua cho mình, không gấp — chọn tháng thấp điểm. Bạn được nhiều mẫu hơn, giá mềm hơn, và người bán có thời gian tư vấn.
Mua làm quà cho một dịp cụ thể — đặt trước ít nhất vài tuần so với dịp đó, và sớm hơn nữa nếu là hàng đặt riêng có chữ khắc. Chờ tới sát ngày là vừa đắt vừa ít lựa chọn.
Mua số lượng lớn cho doanh nghiệp — đặt trước hẳn một mùa. Đơn quà Tết nên chốt từ trước khi mùa cao điểm bắt đầu, không phải trong lúc nó đang diễn ra.
Người bán nên đặt hàng lúc nào
Nguyên tắc chung: đặt trước cao điểm một khoảng đủ để hàng về và bày kịp, tính cả thời gian vận chuyển vốn chậm hơn vào mùa.
Ba con số cần biết để quyết: bán được bao nhiêu món mỗi tháng ở mùa thường, mất bao lâu để hàng về kể từ lúc đặt, và cao điểm bắt đầu khi nào. Ba con số đó cho ra thời điểm đặt.
Và hai nguyên tắc giảm rủi ro ôm hàng: ưu tiên mẫu bán được cả năm thay vì mẫu chỉ hợp một dịp; với mẫu chỉ hợp một dịp thì nhập vừa phải và chấp nhận hết sớm, thay vì nhập nhiều rồi ôm qua năm sau.
Mấy hiện tượng đi kèm mùa cao điểm
Hàng kém chất lượng xuất hiện nhiều hơn. Khi nhu cầu vượt nguồn cung, hàng làm vội và hàng kém dễ lọt ra thị trường hơn. Đây là lúc nên kiểm kỹ hơn bình thường, không phải lúc mua vội.
Giá vận chuyển tăng và thời gian giao dài hơn. Tính khoản này vào kế hoạch.
Chính sách đổi trả bị siết. Nhiều nơi rút ngắn thời gian đổi trả trong mùa cao điểm — nên hỏi rõ trước khi trả tiền.
Cảm giác gấp gáp được đẩy lên. "Chỉ còn vài suất", "mai tăng giá" xuất hiện dày hơn. Một món hàng thật sự tốt thường vẫn còn đó sau một đêm suy nghĩ.
Mùa nào thì hàng nào bán chạy
Không phải mọi nhóm hàng đều lên xuống cùng nhịp. Vài quan sát phổ biến trong nghề:
- Đồ bài trí lớn — tượng, tranh, quả cầu — dồn vào cuối năm và đầu năm, gắn với dọn nhà và khai trương.
- Trang sức và đồ đeo — rải đều hơn cả năm, nhích lên vào mùa cưới và dịp lễ dành cho tặng quà.
- Đồ thờ và hương — có nhịp riêng theo rằm, mùng một và các dịp lễ trong năm, ít phụ thuộc cao điểm thương mại.
- Quà tặng doanh nghiệp — gần như dồn hết vào một khoảng ngắn cuối năm.
Biết nhóm hàng mình quan tâm thuộc nhịp nào thì bạn không phải theo dõi cả thị trường, chỉ cần để ý đúng khoảng của mình.
Giá không phải lúc nào cũng theo mùa
Có mấy yếu tố tác động tới giá mà không liên quan gì tới lịch: giá nguyên liệu đầu vào, tỷ giá với hàng nhập, chi phí vận chuyển, và nguồn cung của một loại đá hay loại gỗ cụ thể.
Vì thế đừng kết luận rằng cứ thấp điểm là chắc chắn rẻ hơn. Điều đúng hơn là thấp điểm thì dễ thương lượng hơn và nhiều lựa chọn hơn — còn mặt bằng giá thì do những yếu tố khác quyết định.
Khi cần gấp vào đúng cao điểm
Không tránh được thì có mấy cách giảm thiệt hại:
Mở rộng tiêu chí. Cố định một mẫu duy nhất vào mùa khan là tự đẩy mình vào thế phải trả giá cao. Chuẩn bị sẵn hai ba phương án thay thế.
Ưu tiên hàng có sẵn thay vì hàng đặt riêng. Chữ khắc và làm theo yêu cầu là thứ tốn thời gian nhất.
Hỏi thẳng về thời gian giao và ghi vào đơn, kèm cách xử lý nếu chậm. Đơn gắn với một dịp mà chậm là hỏng việc.
Đừng bỏ khâu kiểm chỉ vì vội. Cân tại chỗ, xem kỹ dưới đèn, hỏi chính sách đổi trả — mấy việc đó vẫn mất chừng năm phút như mọi khi.
Tóm lại
Cao điểm lớn nhất là cuối năm và Tết, kéo theo mùa khai trương đầu năm; mùa cưới tác động hẹp hơn vào nhóm trang sức. Giữa các cao điểm là giai đoạn dễ thương lượng nhất, nhiều mẫu nhất, và đặt riêng nhanh nhất.
Người mua không gấp thì mua vào thấp điểm; mua làm quà thì đặt sớm hơn mình nghĩ. Người bán thì đặt trước cao điểm và ưu tiên mẫu bán được cả năm. Và nhớ rằng vào cao điểm, hàng khan trước khi giá tăng.