Việc theo tháng cho người ở nhà thuê: cái gì mình lo, cái gì báo chủ nhà

Mục này đã có bài việc trong nhà theo từng tháng. Nhưng danh sách kiểu đó thường viết cho người có nhà riêng, trong khi rất nhiều người đang ở thuê — và ở thuê thì gần nửa số việc đó không phải việc của mình.

Bài này chia lại cho đúng: cái gì mình tự làm, cái gì báo chủ nhà, và báo thế nào cho gọn.

Đọc lại hợp đồng trước đã

• Phần sửa chữa và bảo trì thường có ghi, dù nhiều người ký xong không đọc lại lần nào.
• Ngưỡng chia trách nhiệm: nhiều hợp đồng ghi hỏng hóc dưới một mức tiền thì người thuê tự lo.
• Ai trả tiền thiết bị hỏng do hao mòn, và ai trả nếu hỏng do sử dụng.
• Điều kiện hoàn trả hiện trạng khi trả nhà — đọc kỹ chỗ này ngay từ đầu, không để tới lúc dọn.
• Không rõ điều khoản thì hỏi chủ nhà bằng tin nhắn để có văn bản, đừng hỏi miệng.
• Tranh chấp giá trị lớn thì hỏi người có chuyên môn pháp lý; quy định thay đổi theo thời gian và tuỳ địa phương.

Việc mình tự làm hằng tháng

1. Vệ sinh lưới lọc máy lạnh — rẻ, dễ, và ảnh hưởng thẳng tới tiền điện.
2. Thông rác ở phễu thoát sàn và bồn rửa trước khi nó tắc hẳn.
3. Lau quạt hút và lưới thông gió nhà tắm.
4. Kiểm góc khuất xem có ẩm mốc chớm không: sau tủ, chân tường, trần nhà tắm.
5. Xả nước các vòi ít dùng để bẫy nước không bị khô gây mùi.
6. Nhìn qua dây điện và ổ cắm: có ổ nào nóng, có dây nào sờn.

Việc nên báo chủ nhà

• Thấm, dột, ẩm lan — đây là chuyện của kết cấu và của mái, không phải việc người thuê tự xử.
• Nứt tường, nứt trần, sụt nền.
• Hệ thống điện: ổ cắm cháy khét, cầu dao nhảy liên tục, dây hở.
• Đường ống rò rỉ, đồng hồ nước chạy khi không dùng gì.
• Thiết bị do chủ nhà trang bị bị hỏng — máy lạnh, bình nóng lạnh, máy giặt.
• Mối mọt, chuột, nhất là khi liên quan tới kết cấu gỗ.
• Báo sớm khi mới chớm: sửa nhỏ rẻ hơn sửa lớn, và chủ nhà cũng hiểu điều đó.

Báo ngay trong ngày, không chờ

• Ngửi thấy mùi gas: khoá van, mở cửa thoáng, không bật tắt công tắc, không bật quạt, ra ngoài rồi gọi người có chuyên môn.
• Mùi khét từ ổ cắm hay bảng điện: ngắt cầu dao khu vực đó và gọi thợ điện.
• Nước rò vào khu vực có điện.
• Nứt lớn xuất hiện nhanh hoặc trần có dấu hiệu võng.
• Cửa thoát hoặc lối ra bị chặn, khoá chuồng cọp không mở được từ bên trong.
• Bình nóng lạnh rò điện — có cảm giác tê khi chạm vòi thì ngừng dùng ngay.

Cách báo cho gọn và có bằng chứng

1. Chụp ảnh hoặc quay video ngay khi phát hiện, thấy rõ vị trí.
2. Nhắn tin thay vì gọi điện, hoặc gọi xong thì nhắn lại tóm tắt — để có mốc thời gian.
3. Mô tả cụ thể: chỗ nào, từ bao giờ, đang ảnh hưởng gì.
4. Đề nghị rõ ràng: nhờ chủ nhà cho thợ tới, hay mình gọi thợ rồi trừ vào tiền thuê — chốt trước, đừng làm rồi mới nói.
5. Giữ toàn bộ tin nhắn và hoá đơn sửa chữa.
6. Lập một thư mục ảnh trong điện thoại cho căn nhà này, từ ngày đầu nhận.

Ngày đầu và ngày cuối

• Ngày nhận nhà: chụp toàn bộ — tường, sàn, thiết bị, đồng hồ điện nước, kể cả chỗ đã hỏng sẵn.
• Gửi bộ ảnh đó cho chủ nhà ngay hôm ấy, kèm một tin nhắn xác nhận hiện trạng.
• Ghi số công tơ điện nước ngày vào và ngày ra.
• Ngày trả nhà: chụp lại y như vậy, cùng góc máy nếu được.
• Trám lỗ khoan và dọn sạch theo đúng điều khoản đã ký.
• Nhận lại cọc thì xác nhận bằng tin nhắn, ghi rõ số tiền và ngày.

Ở ghép và ở chung nhà nhiều hộ

• Chia việc chung bằng văn bản, dù chỉ là một ghi chú dán tủ lạnh — nhớ miệng là nguồn của mọi cãi vã.
• Khu vực chung hỏng thì báo chung, đừng để mỗi người tưởng người kia đã báo.
• Tiền điện nước chia theo cách nào thì chốt từ đầu và ghi lại số công tơ hằng tháng.
• Lối đi chung không chất đồ — đây là chuyện an toàn, không phải chuyện gọn gàng.
• Đồ ăn và rác thì có lịch; phần lớn mâu thuẫn nhà ghép bắt đầu từ hai thứ nhỏ này.
• Người mới vào thì nói trước các quy ước, đừng để họ tự đoán.

Gia hạn hay chuyển đi

• Bàn gia hạn sớm hơn một tới hai tháng — chuyển nhà tốn kém hơn nhiều so với thương lượng thêm.
• Chủ nhà tăng giá thì tính cả chi phí dọn trước khi quyết đi hay ở.
• Muốn chuyển thì báo đúng thời hạn ghi trong hợp đồng, và báo bằng văn bản.
• Đừng để việc sửa chữa treo lơ lửng tới ngày trả nhà; xử dứt điểm từng việc khi nó xảy ra.
• Hỏi rõ cách tính khi trả nhà giữa kỳ, chỗ này hay gây tranh cãi về cọc.

Việc theo mùa, phiên bản người thuê

• Trước mùa mưa: báo chủ nhà những chỗ từng thấm năm trước, nhắc trước khi mưa chứ đừng nhắc khi đã dột.
• Mùa nồm: đóng cửa đúng lúc, dùng máy hút ẩm, lau sàn chống trơn — đều là việc của mình.
• Trước tết: thoả thuận trước lịch thợ, vì cận tết rất khó gọi.
• Mùa nắng: vệ sinh máy lạnh, kiểm rèm che, việc của mình.
• Đầu mỗi năm: đọc lại hợp đồng xem sắp hết hạn chưa, và bàn gia hạn sớm.

Đồ của mình và đồ của chủ nhà

• Lập danh sách ngay ngày nhận: món nào của chủ nhà, món nào mình mang tới.
• Đồ mình mua thêm thì giữ hoá đơn — sau này đỡ tranh cãi lúc dọn đi.
• Đồ gắn cố định thường coi là thuộc về căn nhà; muốn tháo mang đi thì hỏi trước khi lắp.
• Thiết bị chủ nhà để lại mà mình không dùng thì cất giữ tử tế, đừng bỏ.
• Hỏng đồ của chủ nhà thì báo ngay và nói thật; giấu rồi để họ phát hiện lúc trả nhà thì tệ hơn nhiều.

Mấy chỗ hay thành tranh cãi

• Hỏng do hao mòn hay do sử dụng — đây là tranh cãi số một, và bộ ảnh ngày nhận nhà giải quyết được phần lớn.
• Tự gọi thợ rồi đòi trừ tiền mà chưa báo trước.
• Khoan tường, dán tường vượt quá thoả thuận.
• Nuôi thú cưng, sửa đổi bố trí không có trong hợp đồng.
• Cách gọn nhất để tránh cả năm cái trên: hỏi trước bằng tin nhắn, dù câu trả lời gần như chắc chắn là đồng ý.

Một điều đáng nhớ

Quan hệ với chủ nhà là quan hệ dài hạn, và phần lớn chủ nhà đối xử tử tế với người thuê giữ nhà cẩn thận, báo sớm và nói chuyện rõ ràng.

Nên việc đáng đầu tư nhất không phải là tự sửa cho nhanh, mà là giữ thói quen ghi lại và báo sớm — nó bảo vệ cả hai bên, và bảo vệ chính khoản cọc của mình.

Câu hỏi thường gặp