Đợt nắng nóng kéo dài: việc trong nhà làm theo thứ tự nào

Mùa nồm và mùa mưa đã có bài riêng. Còn một dạng thời tiết nữa mà nhà cửa phải chịu mỗi năm: đợt nắng nóng kéo dài nhiều ngày liền, khi nhiệt độ trong nhà không kịp hạ xuống qua đêm.

Khác với một hôm nóng, đợt nóng dài làm tích luỹ: thiết bị chạy liên tục, hoá đơn tăng, đồ ăn nhanh hỏng, và người trong nhà mệt dần. Bài này xếp việc theo thứ tự đáng làm.

Việc làm trước khi đợt nóng tới

1. Vệ sinh lưới lọc máy lạnh và quạt — bụi bám làm máy chạy nặng và kém mát.
2. Kiểm rèm, phim dán kính, mái che ở mặt hứng nắng.
3. Kiểm tủ lạnh: gioăng cửa còn kín không, lưng tủ có sát tường quá không.
4. Đủ nước dự trữ nếu khu bạn hay yếu nước vào cao điểm.

Chặn nắng ở ngoài, không phải ở trong

Rèm trong nhà chặn ánh sáng nhưng nhiệt đã vào tới kính rồi. Che được từ bên ngoài — mái hiên, giàn cây, bạt, phim cách nhiệt — thì hiệu quả hơn hẳn.

Không làm được phần ngoài thì rèm dày màu sáng vẫn hơn rèm mỏng. Và đóng rèm trước khi nắng tới, đừng đợi phòng nóng rồi mới kéo.

Thông gió theo giờ

• Đóng cửa ban ngày khi ngoài trời nóng hơn trong nhà.
• Mở thông hai đầu vào chiều tối và sáng sớm để đẩy hơi nóng tích trong tường ra.
• Quạt hút ở nhà tắm và bếp giúp đẩy hơi nóng ẩm ra nhanh.
• Tầng trên cùng nóng nhất — mở cửa mái hoặc cửa sổ cao cho hơi nóng thoát lên.

Điện: nơi hoá đơn tăng vọt

Đợt nóng dài là lúc hoá đơn điện tăng mạnh nhất trong năm, và phần lớn là máy lạnh. Vài việc giảm được mà không phải chịu nóng:

1. Đặt nhiệt độ cao hơn một hai độ và bật thêm quạt — cảm giác mát tương đương, điện đỡ hơn nhiều.
2. Đóng kín phòng đang làm mát, đừng để cửa mở sang phần nhà không dùng.
3. Tắt thiết bị toả nhiệt khi không dùng: máy tính, đèn sợi đốt, bếp.
4. Nấu vào sáng sớm hoặc tối, tránh nấu lâu giữa trưa.

An toàn điện khi mọi thứ chạy hết công suất

Đây là phần ít người nghĩ tới nhưng quan trọng nhất. Nhiều thiết bị cùng chạy trên một ổ cắm hoặc một dây cũ là chỗ dễ sinh chuyện.

• Không cắm máy lạnh, bếp điện, ấm siêu tốc chung một ổ chia.
• Sờ thấy ổ cắm hoặc phích ấm nóng thì rút ra và kiểm ngay.
• Dây điện cũ, giòn, nứt vỏ thì thay, đừng quấn băng dính.
• Có mùi khét thì ngắt cầu dao trước, tìm nguyên nhân sau.

Đồ ăn và tủ lạnh

Đồ để ngoài hỏng nhanh hơn nhiều so với ngày mát. Mua ít lại, nấu vừa đủ, và cho thức ăn vào tủ sớm thay vì đợi nguội hẳn ngoài không khí.

Tủ lạnh mở ra mở vào nhiều thì mất lạnh. Lấy một lần cho đủ thay vì mở mười lần — nghe nhỏ nhưng trong đợt nóng thì thấy rõ.

Người trong nhà

1. Người lớn tuổi và trẻ nhỏ chịu nóng kém hơn — để ý chỗ họ ngồi và ngủ.
2. Uống nước đều, không đợi khát mới uống.
3. Tránh việc nặng và ra ngoài vào giữa trưa.
4. Có dấu hiệu bất thường — chóng mặt, buồn nôn, da nóng mà không ra mồ hôi — thì đưa vào chỗ mát và gọi cơ sở y tế, đừng tự xử.

Thú nuôi

Nước sạch luôn có sẵn, chỗ nằm ở nơi mát, và không bao giờ để trong xe đóng kín dù chỉ vài phút. Chó mèo không hạ nhiệt bằng mồ hôi như người nên chịu nóng kém hơn ta tưởng.

Cây trong nhà và ngoài ban công

• Tưới sáng sớm hoặc chiều muộn, không tưới giữa trưa nắng.
• Cây ban công hướng tây nên dời vào trong những ngày gắt nhất.
• Chậu nhỏ khô rất nhanh — kiểm hằng ngày thay vì theo lịch.

Đồ đạc trong nhà cũng chịu nóng

Nắng chiếu thẳng làm gỗ nứt, nhựa giòn, màu bạc, và nến chảy. Đồ để trong xe thì còn gắt hơn nhiều. Dời mấy món nhạy nắng khỏi bệ cửa sổ trong đợt nóng là việc mất năm phút.

Khi đợt nóng qua

Đi một vòng kiểm: máy lạnh có chảy nước không, ổ cắm nào nóng bất thường, cây nào héo, đồ nào cong vênh. Ghi lại chỗ nào trong nhà nóng nhất — đó là chỗ đáng đầu tư che chắn trước mùa sau.

Nhà mái tôn và tầng áp mái

Đây là chỗ nóng nhất trong phần lớn nhà Việt, và cũng là chỗ có nhiều cách xử nhất theo mức tiền.

1. Rẻ nhất: phun nước lên mái vào buổi chiều, trồng cây che, che lưới.
2. Vừa: lót lớp cách nhiệt dưới mái, làm trần giả có khe thoáng.
3. Tốn hơn: thay mái, làm mái hai lớp, hoặc sơn phản nhiệt.
4. Luôn cần: khe thoát khí ở đỉnh mái để hơi nóng không bị nhốt lại.

Cửa hàng trong đợt nóng

• Cửa mở suốt cho khách vào thì máy lạnh chạy vô ích — dùng rèm nhựa hoặc quạt cắt gió.
• Hàng bày gần kính dễ bạc màu và cong vênh.
• Nhân viên đứng quầy cả ngày cần chỗ ngồi nghỉ và nước.
• Điện quá tải giờ cao điểm — biết trước cầu dao ở đâu.

Mất điện giữa đợt nóng

Đây là tình huống khó chịu nhất, và có mấy việc chuẩn bị trước khiến nó nhẹ đi nhiều.

• Quạt tích điện hoặc pin dự phòng sạc đầy sẵn từ tối hôm trước.
• Hạn chế mở tủ lạnh — đóng kín thì đồ giữ được lâu hơn nhiều.
• Nước mát để sẵn, vì máy lọc và máy bơm cũng dừng.
• Đèn pin ở chỗ cố định, không phải lục tìm trong tối.
• Biết số tổng đài điện lực khu mình để hỏi thời gian dự kiến.

Ba điều gọn lại

1. Chặn nắng từ bên ngoài hiệu quả hơn hẳn rèm bên trong.
2. Đóng cửa ban ngày, mở thông hai đầu chiều tối và sáng sớm.
3. Ổ cắm hay phích nóng tay là dấu hiệu phải xử ngay, không phải chuyện chờ được.