Cuối năm: chuyện đi lại, chở đồ và căn nhà để lại

Cuối năm có một phần việc mà phần lớn lời khuyên bỏ qua: chuyện đi lại. Đặt vé, chở đồ về quê, và căn nhà để lại trong mấy ngày vắng người.

Ba việc này đều có thể làm sớm, và làm sớm thì rẻ hơn lẫn nhẹ đầu hơn. Nhưng chúng thường bị dồn vào tuần cuối, cùng lúc với mọi thứ khác.

Vé và lịch đi: quyết sớm phần quyết được

Việc chiếm chỗ trong đầu nhiều nhất thường là chuyện chưa chốt được ngày. Mà phần lớn ràng buộc thì biết trước từ lâu: lịch nghỉ ở chỗ làm, lịch học của con, và lịch của bên nội bên ngoại.

Ngồi một lần với cả nhà, chốt ngày đi và ngày về rồi mới đặt. Chốt xong thì mọi việc khác xếp được quanh nó.

Mấy điểm thực tế: đi sát ngày cuối thì đắt và đông nhất; đi sớm hơn một hai ngày thường dễ chịu hơn nhiều mà không mất gì. Chiều về cũng vậy — về sát ngày đi làm lại là chuyến mệt nhất trong năm.

Và giữ lại thông tin đặt chỗ ở một nơi cả nhà xem được, đừng để trong tin nhắn của một người. Đây là thứ cần tới lúc gấp.

Chở đồ về: gói và gửi

Đồ mang về dịp cuối năm thường nhiều hơn dự tính: quà, đồ ăn, đồ cho trẻ con, và mấy món ai đó nhờ chuyển.

Việc đáng làm sớm là tách hai nhóm: thứ phải đi cùng người, và thứ gửi trước được. Gửi trước thì ngày đi nhẹ hẳn, và cũng tránh được cảnh tay xách nách mang ở bến xe.

Với đồ dễ vỡ và đồ có giá trị thì mang theo người chứ đừng gửi vào dịp cao điểm — đây là quãng mà hàng nhiều, người làm mệt, và rủi ro móp vỡ cao hơn.

Đồ ăn thì tính tới đường đi và thời tiết. Món cần lạnh mà đi cả ngày đường thì nên mua ở nơi đến, không nên mang đi.

Căn nhà để lại: một vòng trước khi khoá cửa

Phần này ai cũng biết là cần làm, và ai cũng làm vội trong mười phút cuối.

Làm sớm được: dọn tủ lạnh vài ngày trước, ăn dần thứ sắp hỏng thay vì vứt. Đổ hết nước đọng ở khay, chậu, bình hoa. Rút phích mấy thiết bị không cần cắm.

Làm ngay trước khi đi: khoá van nước nếu nhà có van tổng, kiểm bếp và gas, kiểm cửa sổ và ban công, và mang rác ra ngoài.

Nhờ hàng xóm hoặc người quen để ý giúp thì nói trước, và cho họ số điện thoại của mình. Một cái hộp thư đầy hoặc một ngọn đèn bật suốt là dấu hiệu nhà vắng người.

Và nếu nhà có cây hoặc thú nuôi thì đó là việc phải thu xếp trước, không phải việc nhớ ra vào phút cuối.

Tiền bạc cuối năm: hai việc đáng làm trước

Cuối năm là lúc chi nhiều nhất trong năm, và cũng là lúc ít ai ngồi tính.

Liệt kê các khoản chắc chắn có: vé, quà, phong bì, đồ ăn, và khoản đi lại tại chỗ. Con số tổng thường lớn hơn cảm giác — và biết trước thì quyết tỉnh hơn ở từng khoản.

Rút tiền mặt và chuẩn bị phong bì từ sớm. Ở nhiều nơi, sát Tết thì máy rút hết tiền và ngân hàng đông. Chuẩn bị sớm là việc nhỏ mà đỡ được một buổi chạy quanh.

Còn phần mức tiền mừng thì tuỳ vùng tuỳ quan hệ — hỏi người trong nhà, đừng theo con số trên mạng.

Việc ở chỗ làm và ở cửa hàng

Với người đi làm: bàn giao trước những việc sẽ chạy trong lúc mình nghỉ, và để lại một dòng ghi rõ ai xử việc gì. Việc này làm sớm thì trong kỳ nghỉ không ai phải gọi mình.

Với người bán hàng: thông báo lịch nghỉ ở mọi nơi khách nhìn thấy — biển ở cửa, trang bán hàng, tin nhắn tự động. Và nói rõ ngày mở lại.

Với hàng đã nhận đơn mà chưa giao thì báo khách sớm về mốc giao, kể cả khi vẫn kịp. Khách yên tâm thì không nhắn hỏi, và mình cũng nghỉ được thật.

Đừng dồn tất cả vào tuần cuối

Nhìn lại thì gần như mọi việc trong bài này đều làm trước được vài tuần: chốt ngày, đặt vé, gửi đồ, dọn tủ lạnh, chuẩn bị phong bì, bàn giao việc.

Thứ thật sự phải làm vào phút cuối chỉ còn: khoá van, rút phích, kiểm cửa, mang rác ra. Chừng đó mất mười lăm phút.

Cách gọn để không quên: viết một danh sách vào đầu tháng, chia làm hai cột — làm sớm và làm phút cuối. Mỗi lần rảnh thì lấy một việc ở cột đầu.

Khi năm nay không về được

Chuyện này xảy ra với nhiều nhà mỗi năm — vì công việc, vì tiền, vì sức khoẻ, hoặc vì đường xa quá. Và nó thường nặng hơn phần thu xếp.

Việc đáng làm trước tiên là báo sớm. Báo sớm cho nhà biết thì mọi người còn thu xếp, còn báo sát ngày thì vừa hụt hẫng vừa lỡ mấy chuyện đã chuẩn bị.

Nói thật lý do ở mức mình thấy thoải mái. Không cần kể chi tiết, nhưng một câu rõ ràng đỡ hơn nhiều so với để người ta đoán.

Phần thay thế thì tuỳ nhà, và không có cách nào đúng hơn: gửi phần quà và phần đóng góp về trước, hẹn một cuộc gọi vào đúng lúc nhà đang quây quần, hoặc chọn một dịp khác trong năm để về khi đường sá vắng hơn và giá rẻ hơn.

Còn phần ở lại thì cũng nên thu xếp tử tế cho chính mình — nhiều người ở lại một mình thấy trống hơn mình tưởng. Hẹn với bạn bè cùng cảnh, nhận một việc gì đó để làm, hoặc đơn giản là có kế hoạch cho mấy ngày ấy thay vì để trôi.

Ba điều gọn lại

Một. Chốt ngày đi và ngày về trước, rồi mọi việc khác xếp quanh nó. Đi sớm hơn một hai ngày thường dễ chịu hơn nhiều mà không mất gì.

Hai. Tách đồ phải đi cùng người khỏi đồ gửi trước được — nhưng đồ dễ vỡ và đồ giá trị thì mang theo, đừng gửi vào dịp cao điểm.

Ba. Phần thật sự phải làm phút cuối chỉ có khoá van, rút phích, kiểm cửa, mang rác — chừng mười lăm phút. Phần còn lại làm sớm được hết.